Khi bị giật túi hay điện thoại lúc đang đi xe máy hoặc đi bộ ven đường, điều quan trọng nhất là buông tay ngay, giữ thăng bằng và không đuổi theo. Phần lớn chấn thương nặng trong các vụ cướp giật không đến từ tên cướp đánh người mà đến từ việc nạn nhân giữ chặt đồ, bị kéo ngã khỏi xe, đập đầu xuống đường.
Phòng tránh thì đơn giản hơn nhiều người nghĩ: không để túi và điện thoại ở vị trí người đi xe bên cạnh với tay tới được, chú ý xe chạy chậm áp sát, và có kế hoạch khoá tài khoản ngay khi mất máy. Bài viết đi qua thói quen phòng tránh, những gì cần làm trong vài giây sự việc xảy ra, và việc cần làm trong vài giờ sau đó.
Cướp giật diễn ra thế nào và vì sao nạn nhân hay bị thương
Kiểu cướp giật hay gặp ở các thành phố là một hoặc hai người đi xe máy chạy chậm phía sau, áp sát bên trái hoặc bên phải người đi bộ hay người đi xe, rồi giật mạnh túi xách, điện thoại đang cầm trên tay hay túi treo móc xe, tăng ga bỏ chạy. Toàn bộ chỉ diễn ra trong một hai giây. Các nơi hay xảy ra là đoạn đường vắng, đường ven sông, đoạn gần ngã rẽ dễ chạy thoát, và lúc chập tối hay sáng sớm.
Nạn nhân bị thương vì phản xạ tự nhiên của con người là nắm chặt khi có thứ bị kéo khỏi tay. Khi bạn đang ngồi trên xe máy, giữ túi bằng một tay và lái bằng tay kia, lực giật từ một chiếc xe đang tăng tốc đủ để kéo cả người lẫn xe ngã ra đường. Quai túi đeo chéo qua người, tưởng là chắc chắn, lại có thể khiến bạn bị kéo lê theo.
Một số vụ còn có kẻ cướp đạp vào xe nạn nhân hoặc cố tình gây ngã để lấy đồ. Đây là lý do những người làm công tác bảo đảm trật tự hay nhắc lời khuyên quen thuộc: tài sản mất có thể làm lại, sức khoẻ và tính mạng thì không.
Thói quen phòng tránh khi đi xe máy
Không cầm điện thoại khi đang đi trên đường. Nghe gọi hay xem bản đồ trong lúc lái xe đã nguy hiểm vì mất tập trung, lại còn đưa chiếc máy ra đúng tầm tay người đi xe bên cạnh. Nếu cần xem đường, dừng hẳn vào lề ở chỗ có người, hoặc dùng giá đỡ cố định ở giữa tay lái, kết hợp tai nghe một bên.
Không treo túi ở móc xe hay để giỏ trước không có nắp. Túi treo móc hay để giỏ trước là mục tiêu dễ nhất. Để túi trong cốp xe, hoặc kẹp giữa người ngồi và tay lái nếu túi nhỏ.
Đeo túi về phía trong lề, không vắt chéo cổ nếu túi to. Túi nhỏ có thể để trong áo khoác có khoá kéo. Túi to nên đặt trong cốp. Vắt chéo quai túi qua cổ có thể làm bạn bị kéo theo khi bị giật.
Người ngồi sau cũng cần cất đồ. Nhiều vụ giật đồ nhắm vào người ngồi sau đang cầm điện thoại chụp ảnh, nhắn tin. Người ngồi sau thường không bám chắc nên dễ ngã nhất.
Để ý xe chạy chậm áp sát. Một chiếc xe cứ chạy ngang tốc độ bạn, không vượt, không tách ra, nhất là có hai người ngồi, là dấu hiệu cần chú ý. Giảm tốc cho họ vượt, hoặc nhập vào chỗ có nhiều xe khác, rẽ vào nơi có ánh sáng.
Chọn đường đông và sáng khi về muộn. Đi đường dài hơn một chút nhưng có đèn, có cửa hàng mở cửa, thường an toàn hơn đường tắt ven sông hay qua khu đất trống.
Khi đi bộ, chờ xe hay dừng đèn đỏ
Người đi bộ trên vỉa hè, nhất là đi sát mép đường, cũng là mục tiêu thường gặp. Thói quen đơn giản nhất là đi phía trong vỉa hè, xa mép đường; đeo túi ở vai phía trong, tức là phía cách xa lòng đường; cầm điện thoại bằng tay phía trong và cất đi khi không dùng. Nếu cần nghe máy, đứng tựa vào tường hoặc vào cửa hàng, quay mặt ra đường để thấy ai đang tiến lại.
Lúc chờ xe ôm công nghệ hay chờ người đón ở lề đường, nhiều người đứng sát mép, cúi xem điện thoại để theo dõi xe. Đây đúng là tư thế dễ bị giật nhất. Hãy lùi vào trong, đứng gần cửa hàng có người, chỉ xem máy nhanh rồi cất.
Khi dừng đèn đỏ trên xe máy, đừng tranh thủ lấy điện thoại ra nhắn tin. Ở các nút giao đông, kẻ giật đồ có thể len giữa các xe đang dừng rồi phóng đi khi đèn chuyển xanh. Cũng không nên đặt điện thoại ở túi áo ngực hoặc túi quần sau lộ ra ngoài.
Vài giây khi sự việc xảy ra: làm gì và không làm gì
Không ai có thời gian suy nghĩ khi bị giật đồ, nên quyết định cần có sẵn trong đầu từ trước. Bạn có thể tự nhắc mình theo trình tự dưới đây.
- Buông tay khỏi túi hoặc điện thoại ngay khi cảm thấy bị giật; không ghì lại.
- Nếu đang lái xe, hai tay nắm chắc tay lái, giữ thăng bằng, giảm ga từ từ và tấp vào lề an toàn, không phanh gấp.
- Không đuổi theo bằng xe máy: rượt đuổi trên đường đông có thể gây tai nạn cho chính bạn và người khác, và kẻ cướp có thể quay lại tấn công.
- Hô to để người xung quanh chú ý, nhưng không lao ra lòng đường.
- Nhìn và cố nhớ những gì thấy được: hướng chạy, màu xe, dáng người, quần áo, mũ bảo hiểm; không cố gắng đọc biển số nếu điều đó làm bạn mất an toàn.
- Kiểm tra cơ thể xem có bị thương không, đặc biệt nếu bị ngã. Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn sau khi ngã cần đi khám ngay.
Việc không giằng co và không đuổi theo nghe có vẻ chấp nhận thua thiệt. Nhưng nếu nhìn lại các vụ người bị cướp giật phải nhập viện, phần lớn là do bị kéo ngã hoặc va chạm khi rượt đuổi.
Vài giờ sau: việc cần làm với điện thoại, giấy tờ, tài khoản
Sau khi đã an toàn, thời gian quan trọng nhất là vài giờ đầu, để kẻ gian không kịp dùng điện thoại hay giấy tờ của bạn.
| Việc | Vì sao cần làm sớm | Cách làm |
|---|---|---|
| Khoá thẻ ngân hàng, ứng dụng ngân hàng | Tránh bị chuyển tiền nếu máy chưa khoá màn hình chặt | Gọi tổng đài ngân hàng từ máy người thân, hoặc khoá trên ứng dụng từ máy khác |
| Khoá sim, xin cấp lại sim | Tránh bị dùng sim nhận mã xác thực | Liên hệ nhà mạng để khoá và làm thủ tục cấp lại theo hướng dẫn của họ |
| Định vị, khoá và xoá máy từ xa | Bảo vệ ảnh, tin nhắn, tài khoản | Dùng tính năng tìm thiết bị của hệ điều hành, đăng nhập từ máy khác |
| Đổi mật khẩu email, mạng xã hội | Tránh bị chiếm tài khoản, lừa người thân | Đổi mật khẩu, đăng xuất khỏi thiết bị bị mất |
| Báo người thân, bạn bè | Kẻ gian hay mượn tài khoản để vay tiền | Nhắn qua kênh khác rằng máy bạn bị mất |
| Trình báo công an nơi xảy ra | Có hồ sơ khi tìm được tài sản, khi làm lại giấy tờ | Mang giấy tờ tùy thân còn lại, mô tả sự việc, thời gian, địa điểm |
Nếu túi có giấy tờ tùy thân, hãy hỏi công an nơi trình báo về việc xác nhận để làm lại giấy tờ. Thủ tục cụ thể có thể thay đổi, nên kiểm tra hướng dẫn hiện hành tại cơ quan cấp.
Giật đồ ở quán xá, xe buýt và chỗ đông người
Không chỉ ngoài đường, điện thoại và túi xách còn hay bị lấy ở những nơi bạn đang ngồi yên. Quán cà phê vỉa hè, quán ăn có bàn sát lòng đường là chỗ quen thuộc: điện thoại đặt trên mặt bàn ngay mép ngoài, một chiếc xe máy ghé sát, người ngồi sau với tay lấy rồi phóng đi. Cách phòng đơn giản là chọn ghế quay lưng vào trong, để điện thoại trong túi hoặc phía trong mặt bàn, không treo túi ở lưng ghế phía ngoài.
Trên xe buýt, ở bến xe, chợ đông hay khu phố đi bộ, kiểu lấy đồ thường gặp là móc túi và rạch túi hơn là giật mạnh. Đeo ba lô ra phía trước khi lên xe đông, để ví và điện thoại ở túi có khoá kéo, không để ví ở túi quần sau. Những màn chen lấn bất thường, ai đó đột ngột va vào bạn hay làm rơi đồ ngay trước mặt đôi khi là cách đánh lạc hướng.
Nếu phát hiện có người đang móc túi mình, phản ứng an toàn vẫn là lên tiếng to, giữ chặt túi về phía người và lùi ra, không lao vào đánh hay rượt đuổi trong đám đông. Báo ngay cho tài xế, phụ xe, bảo vệ chợ hay khu vui chơi để họ hỗ trợ và giữ lại dữ liệu camera nếu có.
Có nên học võ để chống cướp giật không?
Câu hỏi này hay xuất hiện sau mỗi lần ai đó trong gia đình bị giật đồ. Câu trả lời thẳng thắn là võ thuật không giúp gì nhiều trong tình huống giật đồ trên xe máy, vì sự việc diễn ra quá nhanh và bạn đang ngồi trên một phương tiện di chuyển. Không có kỹ thuật nào an toàn để giữ lại túi khi bị giật từ một chiếc xe đang tăng ga.
Thứ võ thuật và các lớp tự vệ thật sự mang lại là thói quen nhận biết nguy cơ, khả năng giữ bình tĩnh, và phản xạ buông tay thay vì ghì lại. Người tập võ lâu năm thường có thăng bằng tốt hơn và biết cách ngã giảm chấn thương, điều có ích nếu chẳng may bị kéo ngã.
Một số lớp tự vệ còn tập riêng phần ngã khỏi xe đạp, xe máy ở tốc độ chậm trên thảm, cách cuộn người, giữ cằm, che đầu. Đây là kỹ năng có ích thật, nhưng chỉ nên tập ở nơi có người hướng dẫn và trang bị an toàn đầy đủ, không tự làm thử ngoài đường.
Câu hỏi thường gặp
Đeo túi chéo qua người có an toàn hơn không?
Đeo chéo giúp chống móc túi khi đi bộ trong chỗ đông người, nhưng khi đi xe máy hay đi sát mép đường, quai đeo chéo có thể khiến bạn bị kéo ngã theo khi bị giật mạnh. Nếu đi xe, nên cất túi vào cốp hoặc trong áo khoác có khoá kéo.
Bị giật mà giữ được đồ thì có sao không?
Có những người giữ được đồ mà không bị gì, nhưng rủi ro bị kéo ngã, va đầu, hoặc bị kẻ cướp quay lại tấn công là có thật. Một chiếc điện thoại hay chiếc túi không đáng để đánh đổi chấn thương. Lời khuyên chung của những người làm công tác an ninh là buông tay.
Có nên đuổi theo kẻ giật đồ để đòi lại không?
Không nên. Rượt đuổi trên đường đông dễ gây tai nạn cho chính bạn và người đi đường khác, và kẻ cướp có thể mang theo hung khí. Hãy tập trung ghi nhớ đặc điểm, báo công an và khoá các tài khoản. Việc truy tìm là việc của cơ quan chức năng.
Điện thoại bị giật có tìm lại được không?
Tuỳ trường hợp. Nếu đã bật tính năng tìm thiết bị và máy còn kết nối, bạn có thể biết vị trí gần đúng, nhưng không nên tự đến đó đòi lại. Hãy cung cấp thông tin cho công an. Quan trọng hơn là khoá và xoá máy từ xa để bảo vệ dữ liệu.
Làm sao để người lớn tuổi trong nhà bớt bị nhắm tới?
Người lớn tuổi hay đeo túi ở vai phía ngoài, cầm điện thoại to tiếng khi đi đường, hoặc mang nhiều tiền mặt. Hãy tập với ông bà, cha mẹ thói quen cất túi phía trong, ngồi trong nhà khi gọi điện, mang ít tiền mặt và hiểu rằng nên buông đồ khi bị giật.
Có nên dán số điện thoại người thân lên ốp lưng máy không?
Một số người làm vậy để người nhặt được có thể trả lại. Tuy nhiên với máy bị cướp giật thì gần như không có tác dụng, còn có nguy cơ kẻ gian dùng thông tin đó để lừa người thân. Thay vào đó, hãy thiết lập thông tin liên hệ khẩn cấp trên màn hình khoá theo tính năng của máy.